CKM16
R.J. Stöver, De Salvator- of Oudmunsterkerk te Utrecht.
Stichtingsmonument van het bisdom Utrecht (1997)
ISBN: 90-75616-01-5
290x200 mm gebrocheerd; 203 pagina's; 65 illustraties in zwart-wit, 7
reconstructietekeningen. Prijs € 31,50
recensies
Over de inhoud:
Het Utrechtse Domplein was in de vroege Middeleeuwen het centrum van
christelijke cultuur in het gebied dat tegenwoordig samenvalt met
Nederland ten noorden van de grote rivieren. Op dit plein, dat destijds
nog duidelijk herkenbaar was als een voormalig militair steunpunt van de
Romeinen, verrezen ongeveer dertienhonderd jaar geleden de eerste
grotere kerkelijke gebouwen in steen. Het grootste en belangrijkste was
aanvankelijk het 'monasterium' van Willibrord, de kerk waarin hij als
abt-bisschop zijn monniken voorging in liturgie en uitleg van de
christelijke leer. Deze 'kathedraal' was, evenals de voornaamste kerk
van de christenheid in Rome, de tegenwoordige Sint-Jan van Lateranen,
toegewijd aan de Salvator, Christus de Verlosser. Hoe weten wij dit
allemaal, en nog zoveel meer uit de eeuwen daarna, zoals in deze
monografie met soms verbazingwekkende nauwkeurigheid beschreven wordt?
Het materiaal werd geput uit verschillende soorten bronnen en tot
'spreken' gebracht met behulp van methodes die het mogelijk maken het
aanzien en de betekenis van de uiteenlopende architectonische concepten
en vormen, die in het verloop van bijna achthonderd jaar door de
monniken en kanunniken van Salvator op het Domplein werden gerealiseerd,
te achterhalen. De indrukwekkende kennis van materiaal- en vorm- gebruik
in het Middeleeuwse Europa, die - met name in de voorbije dertig jaar -
door archeologisch en architectuurhistorisch onderzoek werd opgebouwd,
maakte het mogelijk de bouwgeschiedenis van de Salvator of
Oudmunsterkerk, vier eeuwen nadat deze verdwenen was, alsnog te
reconstrueren. Een grondige analyse van topografische en schriftelijke
bronnen van uiteenlopende aard, waaronder de veel te vaak genegeerde
liturgische, completeerde het beeld dat de materiële bronnen bieden, op
soms cruciale punten.